Vlamingen lezen

De Vlaamse boekensector is behoorlijk gezond, maar lijdt al jaren aan ‘bestselleritis’. Het is te afhankelijk van uitschieters, waarschuwt algemeen directeur Geert Joris (51) van Boek.be, de Vereniging van Vlaamse uitgevers, importeurs en verkopers van boeken.

'Vlaming koopt meer boeken dan een Nederlander'

vrijdag 28 oktober 2011 om 11u56

De Vlaamse boekensector is behoorlijk gezond, maar lijdt al jaren aan ‘bestselleritis’. Het is te afhankelijk van uitschieters, waarschuwt algemeen directeur Geert Joris (51) van Boek.be, de Vereniging van Vlaamse uitgevers, importeurs en verkopers van boeken.

Geert Joris

Naar schatting 175.000 bezoekers begeven zich vanaf maandag naar de 75ste editie van de Boekenbeurs in Antwerpen. Drukke dagen voor Geert Joris van Boek.be, datde jaarlijkse hoogmis van het boek organiseert. In die twaalf dagen wordt een pak van de jaaromzet van Boek.be gegenereerd.

“De boekenverkoop gaat nog altijd vooruit in Vlaanderen, maar de groei zit in de bestsellers”, zegt Joris. "Dat zijn vooral kookboeken. Maar je mag ook populaire strips niet vergeten. Dat speelt veel minder in Nederland. Je kan enkel met hen echt goed vergelijken. Verhoudingsgewijs koopt een Vlaming meer boeken dan een Nederlander. De boekenbeurs zorgt voor 3 procent van de globale omzet.”

Blijft dat aandeel constant?

Joris: ”Door de crisis en de besparingen is dat wellicht wat afgenomen. We vragen elk jaar naar de verkoop op de Boekenbeurs. Die blijkt mee te evolueren met het bezoekersaantal. Dit jaar zullen we ongeveer 10 procent minder bezoekers hebben, want we hebben een weekend minder. Op de tentoonstelling over 75 jaar Boekenbeurs kun je heel goed die schommelingen zien. We kunnen het aantal bezoekers voorspellen, zelfs bangelijk goed. Ik zit er meestal maar een paar duizend mensen naast.”

Voor muziek bestaan nu streamingdiensten zoals Spotify, waar je maandelijks betaalt voor toegang tot een muziekbibliotheek. Zien de uitgevers zo'n model zitten voor boeken?

Joris: “We voeren gesprekken met de bibliotheken. Samen met hen willen we een e-boekenplatform oprichten, misschien samen met Nederlandse partners. Er is al een afspraak waarin bibliotheken erkennen dat zij niet zomaar de klok rond e-boeken kunnen uitlenen. We willen absoluut vermijden dat er opeens allemaal boeken op het internet circuleren. We zijn het er wel over eens dat alle boeken raadpleegbaar moeten zijn binnen de bibliotheekmuren. Daarbuiten moeten we op zoek naar andere modellen. Daarvoor krijgen we steun van het Agentschap voor Innovatie door Wetenschap en Technologie.”

Wordt de boekensector nog meer afhankelijk van bestsellers zoals die populaire kookboeken?

Joris: “Ik hoop het niet, maar ik vrees er een beetje voor. 90 procent van de omzet wordt gemaakt met 10 procent van de boeken. En dat heeft grote gevolgen voor de verkoopprijs van de boeken. De kosten van de minder presterende boeken moet ook in die bestsellers worden verrekend. We moeten nadenken over hoe we dat kunnen veranderen. Gemiddeld is een boek afgeschreven op de eerste 1200 à 1500 exemplaren. Daarna wordt er geld aan verdiend. Veel te weinig boeken doorbreken die grens. De helft van alle boeken haalt zelfs niet de boekhandel.”
Stijn Fockedey

Kent u iets van kunst?

Eerst exposeerde ze in het MOMA daarna in het Centre Pompidou, een dame die kunst ademt en kunst verpersoonlijkt. Ze weet niets van chemie en fysica en vraagt zich af of het wel opportuun is dat de kunstwereld de laatste decennia zo benadrukt dat iedereen iets van kunst moet weten. Nu zit ze terug thuis in Buenos Aires, de stad die dit jaar Boekenhoofdstad van de wereld is. De correspondente van de kunst, de kunstige correspondente die niet schrijft wel communiceert. Haar brieven getuigen waarheden en leugens die we zelf mogen uitvinden en ontdekken in haar grafische tekens. Het is geen geheime taal, het is geen zelf uitgevonden taal, het is communiceren door grafische vormen met de mensen die willen kijken en lezen. Dat zegt ze zelf over haar stencils.  Mirtha Dermisache woont in Recoleta, centrum Buenos Aires, maar is niet veel thuis. Zeker haar werk reist van het ene land naar het andere. "Ik zelf zeg niets, mijn werk spreekt, het is aan jullie om te lezen ... of niet." zegt ze. Ze werkt meestal met de rotring, in zwart/wit. Ook wel met zwarte zachte potloden. Het lijken letters maar het zijn er geen, heet lijken woorden maar ook dat is een verzinsel. "Ik zeg niets, ik schrijf en het wordt literatuur als iemand wil lezen." De bezoekers van de tentoonstelling, gelijk waar in de wereld, blijven zoeken naar een zin, de zin. Ze komen dichter, nemen afstand, draaien hun hoofd van links naar rechts, vernauwen hun ogen, in de hoop iets essentieels te zien. "Ik zeg niets, ik ben wel nieuwsgierig wat ze van mijn werk zeggen, wat mijn werk hen zegt."
Toen ik jong was, ging naar de kunstschool van het museum van Schone Kunsten in Buenos Aires, tekenen was mijn liefde. In mijn vrije tijd schreef ik veel. Tot plots die twee elkaar vonden en ik gewillig in hun voetspoor stapte. Ik zag de chinese tekens in boeken en in chinese restaurants in de stad als ik klein was, ik vond dat zo mooi. Je kon er vanalles in ontdekken: een huisje, een boom, een zon, een wandelende vrouw, een rivier... En zo zijn mijn grafische brieven geboren. Ik heb echt geen boodschap aan de mensen, zij geven mij hun boodschap. Dat is voor mij pure kunst." Het valt Mirtha op dat vooral mensen die weinig van kunst kennen in de elitaire betekenis, haar de mooiste en diepste boodschappen doorgeven via haar grafisch gekrabbel.
"Het is vaak een verademing dat we er niets van begrijpen. Dat er in een boodschap geen letterlijke boodschap zit, is een bevrijding. Het is net als chemie of wiskunde, daar begrijp ik niets van, het zegt me niets, maar ik heb wel bewondering voor de mensen die er grootse dingen mee kunnen doen. Voor mij is een berekening van Einstein met al die onbegrijpelijke tekens, pure kunst."
Het monument dat Buenos Aires heeft gemaakt voor Wereldboekenhoofdstad is de toren van Babel vol boeken in allemaal verschillende talen, dat is schitterend. Dit monument brengt een prachtige boodschap over en toch begrijpen we niet veel van de Russische, Chinese, Japanse, Nederlandse, Duitse, Roemeense, Jiddische boeken die er tussen zitten. De boodschap komt wel over. Dat is kunst, daarvoor moet je er niets van begrijpen en toch weet je."

Recycleren is creatief

Fost Plus verzamelde vorig jaar 10.000 ton meer huishoudelijk verpakkingsafval. Het verkopen van de ingezamelde fracties bracht net geen 45 miljoen euro op.

Er is vorig jaar is 10.000 ton afval meer ingezameld onder de hoede van Fost Plus. 690.828 ton, om precies te zijn. In 2009 was dat 680.987 ton.
Fost Plus verzamelt en recycleert papier en karton, glas en PMD.
Het verpakkingsafval verzamelen kost per jaar 100 miljoen euro.
Dat wordt voor een stuk betaald met de opbrengst uit de verkoop van de ingezamelde fracties aan de recycleurs. Dat bedrag lag in 2010 op 44,7 miljoen euro, een record.
‘De vraag is groot, de prijzen zijn gestegen’, zei William Vermeir, topman van Fost Plus gisteren. Een hele opluchting na het crisisjaar 2009.

In Argentinie wordt ook gerecycleerd, dit op privé initiatief en in de vorm van een cooperatieve. Het leger van deze cooperatieven overspoelen snachts de stad en recycleren vooral carton, papier, aluminium en petflessen. Zij worden cartoneros genoemd. Zij springen vooral creatief om met alles wat ze vinden.

 Eloisa Cartonera is een coöperatieve in La Boca, Buenos Aires die handgemaakte boeken uitgeven van karton. Dit karton verzamelen ze van de cartoneros van Buenos Aires. "Onze boeken bevatten Latijns Amerikaanse literatuur. Het begon allemaal in 2001. We zijn een product van de crisis. We krijgen ook wel eens de kritiek dat we de crisis en de armoede esthetiseren. Toch is het zo niet echt gegaan. Een groep mensen kwam te samen om op verschillende manieren samen te werken, om nieuwe dingen te leren, om een coöperatieve op te bouwen en te leren hoe we onszelf konden bedruipen en managen. Gaandeweg kwamen we tot een concept. Er werd enorm veel plezier, enthousiasme en liefde in ons werk gestoken. We kregen er elke dag meer en meer plezier in. De vorige cataloog bevatte 100 titels, en vandaag zijn we aan 200 titels toe. Tussen deze titels vind je poezie, theaterstukken, korte verhalen, literatuur voor kinderen, mythes..allemaal van Zuid-Amerikaanse schrijvers.