Economie is een verhaal over hoe de wereld werkt

De druk is van de fles, de Nobelprijs voor economie is bekend. Het gaat iedere keer over mensen die we eigenlijk niet goed kennen, mensen waarvan we nog nooit gehoord hebben. Chemie of Fysica, medische en literaire nobelprijs, daar horen we vaker iets meer van. Economie...kan het saaier, droger?
Helemaal verkeerd als het over Angus Deaton gaat. Daar zouden we veel meer van moeten weten. Die man zou een one man show moeten krijgen op de radio, televisie. Hij is de econoom die zich bezighoudt met wat wij elke dag doen: sparen, consummeren. Een microeconomist die de dingen simpel en klaar kan uitleggen. Niet alleen kan hij het in gewone mensen taal uitleggen, hij ziet er ook nog eens het nut van in om dat te doen. Laat ons zeggen: de Pascal Paepen van Schotland.

Prijs van de Vrede

De Nobelprijs voor de Vrede 2015 gaat naar het Tunesische kwartet voor de nationale dialoog, voor de "beslissende bijdrage tot het bouwen van een pluralistische democratie in Tunesië in de nasleep van de Jasmijnrevolutie van 2011". Dat maakte het Noorse Nobelprijscomité bekend.

Het kwartet is gevormd in de zomer van 2013, op een moment dat het democratiseringsproces bedreigd was door politieke moorden en grote sociale problemen. Het kwartet, dat bestond uit de Tunesische vakbondsunie, werkgeversfederatie, mensenrechtenliga en de advocatuur, "installeerde een alternatief, vreedzaam politiek proces op een moment dat het land op de rand van een burgeroorlog stond", aldus het Nobelcomité.

Inspiratie voor Midden-Oosten

Het Nobelcomité sprak de hoop uit dat de Nobelprijs de weg van Tunesië naar democratie zal vrijwaren. De prijs moet echter ook een "inspiratie zijn voor iedereen die vrede en democratie in het Midden-Oosten, Noord-Afrika en in de rest van de wereld nastreeft".

De prijs is gedoteerd met 8 miljoen Zweedse kronen (ongeveer 850.000 euro) en wordt uitgereikt in Oslo op 10 december, de dag dat de stichter van de prijs Alfred Nobel overleed.

Vorig jaar ging de prijs naar de kinderrechtenactivist Malala Yousafzai uit Pakistan en de mensenrechtenactivist Kailash Satyarthi uit India. Dit jaar waren er 273 nominaties, voor 205 individuen en 68 organisaties. (Belga/TE)

met dank aan Knack

De mooiste prijs van de wereld: de Vredesprijs

De mooiste prijs van de wereld is de Nobelprijs van de Vrede. Dit jaar wordt hij gedeeld door Kinderrechten vechters. Het Pakistaanse meisje Malala en kailash Satytarthi van Indie. Zij ijvert voor onderwijs voor iedereen en vooral voor meisjes in de extremistische Islamlanden, en hij werkt met kinderslaafjes en probeert ze terug een leven vol respect te geven, dit door dans, meditatie en een bewustwording in zichzelf.

,,Kinderen moeten naar school en niet economisch worden uitgebuit. In de arme landen van de wereld is 60 procent van de huidige bevolking onder de 25 jaar oud. Het is een voorwaarde voor vreedzame wereldwijde ontwikkeling dat de rechten van kinderen en jonge mensen worden gerespecteerd'', onderbouwde het comité verder de keuze voor het tweetal. ,,In door conflicten geteisterde gebieden in het bijzonder, leidt de schending van kinderen tot het overdragen van geweld van generatie op generatie.''

 

Ondanks haar jonge leeftijd vecht Malala Yousafzai al jaren voor het recht op onderwijs voor meisjes. Ze heeft persoonlijk het voorbeeld gegeven dat kinderen en jonge mensen ook zelf kunnen bijdragen aan de verbetering van hun eigen situatie, stelde het comité. Malala werd in oktober 2012 door radicale Talibanstrijders in een bus in Pakistan door het hoofd geschoten vanwege haar werk voor meisjesonderwijs.

Satyarthi krijgt de prijs omdat hij ,,in de traditie van Ghandi'' leiding heeft gegeven aan geweldloze protesten tegen de uitbuiting van kinderen voor financieel gewin. Ook heeft hij bijgedragen aan belangrijke internationale conventies voor kinderrechten. 

De Indiase pleitbezorger voor kinderrechten heeft de prijs opgedragen aan kinderen die als slaaf moeten werken. De toekenning is „een eerbetoon aan al die kinderen die nog steeds lijden onder slavernij, gedwongen arbeid en mensenhandel”, zei hij tegen de nieuwszender CNN-IBN in een reactie.

Voor het comité is het verder van belang dat Malala en Satyarthi uit Pakistan en India komen en streven naar hetzelfde doel. De landen hebben verscheidene oorlogen uitgevochten. Malala is moslima, Satyarthi is hindoe en ze vechten beiden voor onderwijs en tegen extremisme. ,,De strijd tegen onderdrukking en voor de rechten van kinderen en adolescenten draagt bij aan de realisering van de 'broederschap tussen naties' die Alfred Nobel in zijn testament heeft opgenomen.''

In een exclusief interview met De Telegraaf sprak Malala eerder over haar grenzeloze ambities en de oneerlijke 'strijd' met de Taliban, die de jonge onderwijsactiviste neerschoten toen zij op weg was naar school. „Mijn missie is eerlijk en puur. Ik heb niks te vrezen. Ik woon nu in Engeland. En ik ga daar naar een gewone meisjesschool. Ik heb ook geen bewaking, ik ben niet bang.” Het interview is hier terug te lezen: http://www.telegraaf.nl/s/23185262

Maritiem olietransport in de lift

Het FMI en de Verenigde Staten stralen de laatste dagen niet veel zekerheid uit. Voor ons gewone mensen, is het afwachten wat zij en de bank-bollebozen zullen uitvoeren. De economie krijgt een pluim van Nobel voor tegenstrijdigheden. De financiële toestand van de 21ste eeuw kan haast niet verwarrender. We zitten in een scharniermoment, zoals ze dat literair zo mooi omschrijven. Geld is niet meer het ruilmiddel van de nieuwe tijd. Niet alleen is er een verandering van politiek systeem in de maak, ook de monetaire macht zit in een facelift. Toch zijn er nog sectoren die we,niettegenstaande al de verandering, nog nodig hebben. Het wachten is op een nieuwe vorm van energie om de oude opzij te zetten. Daarom is de monsterdeal in de olietankersector zo belangrijk. Al jaren zit de olietankermarkt in brakke grond. Er is een bod gedaan door GenMar (General Maritime Corporation) op de hele olietankvloot van het Deense Maersk. Het oude CMB, nu Euronav, olietransport firma uit Antwerpen, zou hiervan een graantje kunnen meepikken. General Maritime heeft een spaarpotje van 1.134 miljard dollar voor deze vloot.

Maerks wil vooral droge bulkgoederen vervoeren en de oliesector de rug toewijzen. GenMar vroeg in 2011 het faillissement aan, maar nu staat het weer aan de top van deze sector. Een ingewikkelde procedure, typische bankverhalen, maar door het faillissement kon GenMar genieten van een mooie injectie van een equityfonds, zodat het zich weer kon oprichten en naast de grote der aarde kon zetten.  De Belgische oliereder Euronav is blij met deze verrijzing. Het geeft de markt weer vertrouwen en dat trekt altijd investeerders aan.

Het probleem in de olietankermarkt was de overcapaciteit waardoor de prijzen in het gedrang kwamen. Nu is er weer een sterk monopolie met wat nevenspelers en kan het prijsklimaat terug gedisciplineerd verlopen, aldus Euronav.

Nobel prijs literatuur

De Canadese schrijfster Alice Munro schrijft kort verhalen, fragmentarische fabels. Zij is 84 jaar en kreeg de Nobel prijs voor literatuur.

In een interview in de New Yorker vertelt Alice dat ze jaren en jaren dacht dat haar verhalen een aanzet was tot het ‘grote boek’ dat ze ooit zou schrijven, tot ze ontdekte dat haar stijl juist het korte verhaal is. Zij begon te schrijven tijdens de korte siestas van haar kinderen. Als druk bezette huismoeder, was haar vrije tijd beperkt. In die korte tijd wilde ze heel haar verhaal kwijt aan het witte blad, wat haar ook grandioos lukte. Zij werd verschillende keren vernoemd als nobelprijs kanshebber. Dit jaar is het dan zover gekomen.

Haar laatste boek, mijn dierbaar leven, is een verzamelwerk van verhalen verwezen tot een korte autobiografie. Als u dit boek leest, krijgt u een inzicht in de schoonheid van haar schrijfstijl. In deze biografie schrijft Alice minder fragmentarisch, toch ontrolt ere en groter verhaal tussen de lijnen door, naarmate me vordert in het boek. De kracht van Alice is juist de witte spatie tussen lijnen en letters. De personages in het boek komen tot leven. Leven in het echte leven van zoeken naar iets wat ze eigenlijk niet eens zoeken. Vluchten ze in het leven of gaan ze op het leven af? Dat is de vraag die je vasthoudt doorheen heel het verhaal. Zijn ze verloren, leven ze verdwaald? Of gaan ze recht op hun doel af?

Alice zet in haar verhalen vaak de vrouw centraal. Een vrouw als verraadster van zichzelf, verloren, gedesorienteerd. Toch vindt de lezer hoop terug in de korte verslagen van extraordinaire levens. Alice overhaalt ons steeds weer met origínele argumenten en kleine details om het leven positief te benaderen.

Alice Munro is een grote schrijfster van kleine verhalen die de geheimen van het leven tot in het detail blootleggen. Soms gaat haar verhaal verder in je hoofd en ontdek je het begin van je eigen verhaal in haar schrijfsels. Een schrijfster om te lezen, zelfs voor te lezen aan je kinderen tijdens slapeloze nachten.

Schrijven en niet spreken

De Nobelprijs roept altijd controverse op. Zij geven prijzen aan baanbrekend of opmerkelijk werk van mensen, in team of als individu. Vandaar dat de nobelprijswinnaars buitenbeentjes zijn. De Vredesprijs was reeds een verrassing, nu nog de literatuurprijs die zowaar een Chinese schrijven van de communistische partij in de prijzen zet. Mo Yan is de voorzitter van de officiele chineze schrijversbond, gebonden aan handen, voeten en pen met de top van de Communistische Partij.
Het onder de mat schuiven als een 'naar de mond schrijvende dictatoriale schrijver' is kort op de bal spelen. Met Mo Yan hebben we een Nobelschrijver bij die voor controverse zorgt. De vorige Chinese Nobelschrijvers zijn door de Chinese overheid steeds vergruisd, het Nobel comité werd als kapitalistische en imperialistisch bolwerk bestempeld. Dit jaar krijgen ze een pluim van de Chinezen. De dissidenten in China zeggen dat de beslissing van Nobel dit jaar een belediging is voor de mensheid en voor de literatuur. Mo Yan scrhijft al een halve eeuw. Hij doet inderdaad wat het bureau hem voorschrijft, toch vinden we in zijn boeken een fantasie dat verder gaat dan de harde realiteit in zijn land. Zijn verhalende pen schreef menig bestsellers. In zijn verhalen laat hij de corruptie en de brutaliteit in zijn land aan het woord. 'De wijn republiek' uit 1992, gaat over het spirituele vacuum van de chinese burgerlijke markt economie. Zijn kritiek op het gezag is nooit direct, maar zit verweven in een architecturaal verhaal. Mo is een schrijver die de regering van zijn land misschien niet aanvalt, maar wel schrijft met een creatief vernuft. Hij zei zelf, een minuut na de bekendmaking van zijn prijs, dat hij hoopt dat de vorige Nobelschrijver van China: Liu Xiaobo vlug zou vrij komen. Een uitspraak die hij zich nu kan veroorloven en ook doet. Liu Xiaobo zit reeds jaren in een werkkamp als dissident. Mo Yan was een onbekende schrijver, door de Nobelprijs zal hij op de literaire boekenplanken komen te staan in alle hoeken van de wereld. Zijn woord heeft nu meer impact en dat woord getuigt van creatieve verhaalkunst. Zijn naam Mo yan, betekent 'spreek niet'. Hij zal dus willens nillens moeten blijven schrijven om gehoord te worden.
Het is misschien ook een doorbraak om niet alleen schrijvers met een politieke inslag te bekronen, maar ook 'gewoon' goede schrijvers eens aan het woord te laten komen.

Bron:
Julia Lovell is an author, literary translator and lecturer in modern Chinese history at Birkbeck College, University of London. Her most recent book is “The Opium War.

EU & de Nobelprijs voor de Vrede

De jury van de Nobelprijs heeft de vredesprijs dit jaar toebedeeld aan de Europese Unie. De vergadering werd geopend met de toekenning van de prijs aan de Brit John B. Gurdon en aan de Japanse Shinya Yamanaka voor geneeskunde, dinsdag kreeg de Fransman Serge Haroche de prijs voor Fysica samen met de Amerikaan David J. Wineland. Woensdag viel de beurt aan Robert Lefkowitz en Brian K. Kobilka voor Scheikunde, de Chinese schrijver Mo Yan kreeg de prijs van de Literatuur.