Nederlands een ballast?

Nederlandse taal is omslachtig en eigenaardig, blijkt uit onderzoek

Wie van doorzichtigheid en doelmatigheid houdt, is meestal meer gecharmeerd van wiskundige formules dan van woorden. De meeste talen zijn onlogisch en omslachtig als de mensheid zelf. Talen zonder ballast en nutteloze versiersels zijn nog nooit op natuurlijke wijze ontstaan. Echter: weinig talen blijken zo topzwaar van de overbodigheden als het Nederlands. Dat kan althans worden geconcludeerd uit onderzoek van taalwetenschapper Sterre Leufkens. 

meer lezen

Taal zit in Ta(a)lent

In Nederland en Vlaanderen krijgt elke eerstejaarsscholier van het middelbaar onderwijs een gratis taalboekje. De Taalunie en Van Dale uitgeverij lanceren hiermee een grootschalige actie om bij jongeren de interesse voor het Nederlands positief over te brengen. Taal is meer dan wat we dagelijks spreken, taal is een stuk van onszelf, hoe we zijn, vanwaar we komen en waar we naartoe willen. Net zoals onze lichaamstaal, is onze spreektaal een stuk van ons karakter, onze persoonlijkheid.

Met dit boekje wil de Taalunie het Nederlands positief en speels belichten. Het Taalheldenboekje werd gisteren door de Vlaamse minister voor onderwijs, Crevits, uitgedeeld in de school Sint-Agnesinstituut in Hoboken.

Nederlands voor taalhelden is een speels signaal aan jongeren dat taal belangrijk is. Wie werkt aan zijn taal, werkt aan zichzelf.  ‘Als je aandacht besteedt aan taal, heb je een krachtig middel in handen om de doelen in je leven te bereiken,’ aldus auteur Ludo Permentier, medewerker van de Taalunie en taalcolumnist bij De Standaard. Het boekje oogt fris en vrolijk; taaltips en uitleg over spelling worden afgewisseld met boeiende weetjes en taalspelletjes.

Nederlands speelklasje in Buenos Aires

Waarom zouden expatkinderen of kinderen uit een gemengd huwelijk Nederlands leren? Nederlands is een taal die maar door weinig mensen gesproken wordt. Omdat het een deel is van hun cultuur. Belgische kinderen die in het buitenland wonen, krijgen weinig kans om de taal van hun ouders of grootouders te leren. Toch blijft het belangrijk. Op het moment dat expatkinderen terugkeren naar Belgie, is de drempel om naar Nederlandstalige scholen te gaan, niet zo groot. Ook de verdrukking van de cultuur waar ze vandaankomen, is kleiner. En de Nederlandse taal is daarin een belangrijke schakel. Nederlands hoort bij de culturele identiteit van deze kinderen. 

Wereldwijd groeit het aantal kinderen die Nederlands leren na hun schooltijd in de Internationale scholen. Deze lessen worden meestal gemengd gegeven qua leeftijd. Hierdoor leren kinderen andere kinderen kennen die reeds Nederlands spreken of die uit dezelfde cultuurstroom komen als zij, of hun ouders of hun grootouders. Ook voor kinderen die nooit in Belgie gewoond hebben, is deze link met de familie daar, belangrijk. De afstand is al zo ver, als er nog een taalgrens bijkomt, verwatert het contact nog sneller.



Het gaat niet alleen over het spreken of aanleren van de taal op zich. In ons klasje komen ook geschiedenis, aardrijkskunde en folclore aan bod. Het is voor kinderen uit gemengde huwelijken een contact met de roots van hun moeder of vader. De waarde van dit contact is ten eerste de band die blijft met de achtergebleven familie in Belgie, de herkomst van hun moeder of vader ontdekken en vooral niet te onderschatten: de meerwaarde in het leven van elk kind om een brede culturele kijk te krijgen op onze globaliserende maatschappij.

In Chocolade mate, komen kinderen al spelenderwijs in contact met de Belgische en Nederlandstalige cultuur. Chocomate is geen schooltje, het is een speelklasje waar ook vaardigheden en leren spelen met anderstaligen een plaats krijgen. De enorme moeilijke opgave van onze juffen is niet te onderschatten. Ze hebben kinderen die vlot nederlands spreken, maar het soms niet belangrijk vinden om het te blijven spreken, kinderen die geen Nederlands spreken en kinderen die alleen maar Nederlands spreken. Dit allegaartje proberen juf Annelies en juf Bonnie samen te kneden als 1 groepje samenspelende bende. Dat de kinderen er plezier in hebben, bewijzen deze kiekjes. Ook groeit de klas elke keer, nog even en we barsten uit onze voegen!

Zuid Afrika in Europa

 Europa had in de jaren 80 en 90 veel interesse voor Zuid Afrika. De pers stond geregeld stil bij wat er gebeurde in het puntje van het prachtige Afrikaanse continent. Nu laait het af en toe eens op, zoals bij de WB 2010 of bij de onlangse gemeenteverkiezingen. Verder is het betrekkelijk stil in de Europese media.
Dat wil niet zeggen dat er niets te schrijven valt over Zuid-Afrika. Integendeel. Het tipje van Afrika weert zich economisch en strategisch heel goed de laatste tijd. Landen die een historische binding hebben met dit land, berichten dat geregeld. Maar het grote publiek weet weinig van Kaapstad en omgeving. De professor van de universiteit Stellenbosch (ZA) trok door Europa en ging met verschillende politiekers in Parijs, Londen en Berlijn praten. Hij ontmoette er mensen die veel interesse hadden voor ZA en heel wat meer wisten over het wel en wee van zijn land, dan hij vermoedde.
Oppervlakkig gezien is de relatie van Europa met Zuidafrika goed. Bilaterale gesprekken worden gevoerd in Londen en in oktober wordt de ZA regering verwacht in Berlijn. Zuid Afrika is de belangrijkste Afrikaanse handelsvennoot van Europa. Meer nog, ZA is de poort naar de rest van Afrika, toch zeker voor het vasteland onder de Sahara.
De Britten hebben een emotionele geschiedkundige band met ZA, en zij reageren dan ook emotioneel op de veranderingen van de regeringspartij die de laatste tijd de persvrijheid wil beperken en bedrijven wil nationaliseren. De Franse politiekers zien ZA meer pragmatisch, zij krijgen veel vrijheid om met hun oorlogsschepen op de Indische zee te varen om de mercantile vloot te beschermen tegen piraten en worden veel in aanwezigheid gezien van de Zuid Afrikaanse vloot. Zij bekijken ZA meer strategisch en reageren niet zo streng op de verandering van de ANC, zoals persvrijheidbeperking en nationaliseringsplannen.
Berlijn is op zoek naar een gezonde handelspartner en stelt zich dan weer wel vragen over de verandering van politieke richting in ZA, vooral de economische impact op het sociale leven in het land. Maar samenvattend, zegt Leopold Scholtz, is Zuid Afrika niet zo belangrijk voor Europa en langs de andere kant wil Europa het belang van het land ook weer niet onderschatten. De kennis van het brede publiek over Zuid Afrika is wel beperkt.
Vooral de link met Nederland en Belgie is voor de Afrikaanse professor belangrijk. Niet alleen de taal, ook de culturele interesse roert hem. Vooral de Vlaamse taal hangt zeer dicht bij het Zuid Afrikaans. Leopold Scholtz houdt van het Oost- en Westvlaams, zo schrijft hij. Hij schreef een lijvig werk over de Vlaamse dialecten en het verschil tussen het Zuidafrikaans, het Nederlands en het Vlaams. Men kan dit vergelijken zoals het Frans van Belgie en het Frans van Frankrijk, of het Spaans in Spanje en het Spaans in Latijns Amerika, het Engels in de USA en het Brits.
Het Zuidafrikaans is een sterke band met het Nederlands en het Vlaams.  Vandaar dat er een grote culturele band is met Nederland en Belgie en Zuid Afrika, iets wat professor Scholtz enorm aan het hart ligt.

Hier spreekt men Nederlands

Hoe vettiger, hoe prettiger. Dat is het devies bij dialectwoorden die betrekking hebben op het menselijke lichaam. Van aalkarteel tot mammeloezen: ze staan in het pas verschenen 26ste deel van het Woordenboek van de Vlaamse Dialecten.

Al bijna veertig jaar inventariseert de vakgroep Nederlandse Taalkunde van de Universiteit Gent de Vlaamse dialecten. Dat leverde zopas een 26ste deel van het dialectwoordenboek op, en volgens wetenschappelijk medewerkster Liesbet Triest komt de voltooiing stilaan in zicht. 'Dat moet ook, want de dialecten sterven uit en er is veel definitief verloren gegaan. Daarom hebben we nu middelen en mensen nodig om zoveel mogelijk te inventariseren.'
lees meer